cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20

Phim Việt tranh giải Oscar: Chỉ gửi đi cho có tụ!

Đến bao giờ phim Việt mới thực sự thoát khỏi cái ao ảo tưởng để đứng cạnh bạn bè năm châu?

Đưa phim đi tham dự Oscar là một bài toán nan giải, thậm chí, chưa hề có hướng giải suốt nhiều năm nay với nền điện ảnh Việt Nam. Những tác phẩm ra đời liên tục, được đầu tư khủng, công chúng yêu mến, đặt nhiều hi vọng nhưng hầu như đều rớt đài trước khi được gọi tên đề cử cho giải thưởng “Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất” tại Oscar.

Suốt nhiều năm, chỉ 1 phim do đạo diễn Việt thực hiện được nhận đề cử vào top 5!

Phim Việt những năm nay có nhiều khởi sắc, thị trường điện ảnh trở thành ngành công nghiệp kiếm bộn cho những nhà sản xuất, đạo diễn tài năng. Câu lạc bộ phim trăm tỷ ngày càng được nối dài với những cái tên mới, phim sau lại càng thắng đậm hơn phim trước. 

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim Trúng Số từng được gửi đi tham dự Oscar nhưng không lọt vào đề cử.

Có thể kể đến Hai Phượng thu về hơn 200 tỷ đồng doanh thu nội địa, trở thành tác phẩm hành động với chất lượng ấn tượng trong năm 2019. Để rồi chỉ cần 2 năm sau đó, Bố Già ra mắt, lập tức thu về 400 tỷ đồng nội địa, giành biết bao tình cảm từ công chúng, được xem như tác phẩm nổi trội nhất 5 năm trở lại về thể loại phim hài/ tình cảm gia đình.

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim Hai Phượng

Cả hai phim đều được gửi đi tham dự đêm hội điện ảnh lớn nhất hành tinh – lễ trao giải Oscar. Vậy nhưng chẳng hề có cơ hội nhận được đề cử, mặc cho đây là hai phim có chất lượng tốt, được khán giả trong nước yêu mến và công nhận. Thế mới biết tiêu chuẩn của Viện hàn lâm cao tới mức nào.

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim Bố Già

Dù vậy, ít ai biết rằng cách đây 28 năm đã có một phim đậm chất Việt Nam lọt vào đề cử Oscar, vượt qua hàng trăm bộ phim tới từ các quốc gia khác để nhận bình chọn cho giải thưởng “Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất”. Đó là Mùi Đu Đủ Xanh của đạo diễn Trần Anh Hùng. Đáng nói hơn, đây là phim đầu tay của vị đạo diễn. 

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim Mùi Đu Đủ Xanh

Vào năm 1993, phim được phát hành chính thức tại Pháp và nhiều nước khác ở châu Âu. Phim nhận được vô số lời khen từ các nhà phê bình lẫn khán giả. Ngay sau đó, Mùi Đu Đủ Xanh đoạt giải Camera Vàng tại Liên Hoan Phim Cannes 1993. Phim còn đoạt giải Cesar cho phim đầu tay hay nhất cho Trần Anh Hùng. 

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim Mùi Đu Đủ Xanh

Chỉ tiếc thay, bộ phim tuy của đạo diễn Việt, với diễn viên chính là người Việt nhưng phim này được quay ở Pháp, nhà sản xuất Pháp đứng tên và thuộc về quốc gia Pháp.

Tiêu chuẩn để phim Việt được gửi đi tranh giải Oscar là gì?

Giải thưởng “Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất” hay còn gọi là Giải thưởng Công lao của Viện hàn lâm bắt đầu trao tặng từ Giải Oscar lần thứ 29 (năm 1956). Hạng mục này được mở ra nhằm tạo tặng giải thưởng cho một phim điện ảnh dài được sản xuất ngoài nước Mỹ với ngôn ngữ chính không phải tiếng Anh.

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar311
Nguồn: IGN

Bên cạnh đó, theo ông Vi Kiến Thành (cục trưởng Cục Điện ảnh, phó chủ tịch hội đồng quốc gia tuyển chọn phim tham dự vòng sơ tuyển Phim truyện quốc tế Oscar 2022-2023) chia sẻ với tờ Tuổi Trẻ: “Các phim được đưa ra cho hội đồng chấm đều phải đáp ứng các điều lệ của giải Oscar.”

Điều lệ nói trên là điều thứ 13 – Những quy tắc đặc biệt dành cho giải Phim quốc tế xuất sắc của Viện hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật điện ảnh Mỹ, thường dài 4 trang với nhiều quy định. Điều lệ này được viện hàn lâm ban hành riêng từng năm.

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar311
Ekip Parasite nhận giải Oscar

Năm nay, viện hàn lâm yêu cầu phim phát hành từ 1-1 đến 30-11-2022, cùng nhiều yêu cầu về định dạng, dạng phim, độ phân giải, âm thanh… đến các tiêu chí như dài hơn 40 phút, có hơn 50% lời thoại thuộc ngôn ngữ khác tiếng Anh, thời gian trụ rạp ít nhất là bảy ngày, không được phát hành công khai dưới bất kỳ hình thức nào khác trước khi chiếu rạp…

Chất lượng phim tranh giải không thấy tăng, chỉ thấy lùi…

Có 4 phim trong năm 2022 đạt tiêu chuẩn để tham dự  là 578: Phát Đạn Của Kẻ Điên, Dân Chơi Không Sợ Con Rơi, Em và Trịnh và Maika – Cô Gái Đến Từ Hành Tinh Khác. Kết quả, 578 được chấm 9 điểm, số điểm đạt chuẩn và cao nhất nên được chọn đi tranh giải Oscar. 

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim Em và Trịnh

578: Phát Đạn Của Kẻ Điên kể về hành trình tìm lại cô con gái nhỏ của Hùng – một tài xế xe container khi con gái bị một kẻ biến thái bắt cóc. Càng đi tìm con gái, Hùng càng nhận ra có nhiều điểm kì lạ và bí ẩn. Liệu đằng sau vụ bắt cóc này là một âm mưu lớn hơn, với những kẻ chủ mưu kinh khủng hơn chăng?

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim 578: Phát Đạn Của Kẻ Điên

Kết quả này khiến nhiều khán giả cảm thấy bất bình bởi có rất nhiều tác phẩm tốt hơn được phát hành trong năm nay. Đơn cử là Đêm Tối Rực Rỡ – tác phẩm đoạt giải Cánh Diều Vàng năm nay. Tuy thế, theo ý kiến của ông Vi Kiến Thành thì Đêm Tối Rực Rỡ không đáp ứng đủ các điều lệ của giải Oscar nên không được đưa vào chấm chọn. Bên cạnh đó, cục trưởng lưu ý một phim đoạt Cánh diều vàng hay Bông sen vàng không có nghĩa là sẽ được chọn đại diện Việt Nam dự Oscar.

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim Đêm Tối Rực Rỡ

Nhiều ý kiến cho rằng Việt Nam muốn mang một tựa phim hành động đến Oscar, nhằm chứng minh rằng nền điện ảnh của chúng ta cũng có thể làm phim hành động kinh phí cao, với những cảnh quay lớn, bối cảnh được bài trí ấn tượng. Tuy thế, nhiêu đó cũng không đủ để thuyết phục đa phần khán giả khi ngay từ lúc phim ra mắt đã nhận về hàng ngàn lời chê bai, tới mức phải rút khỏi rạp chỉ sau 10 ngày công chiếu. 

Nhìn nhận về thất bại của tác phẩm do chính mình tạo ra, đạo diễn Lương Đình Dũng cho rằng phim thua là do ra rạp trùng với thời điểm Sea Games đang diễn ra khiến khán giả ở nhà xem đá bóng chứ không ra rạp xem phim? Còn về chất lượng phim đang bị chê bai, anh cho hay do mình chọn phong cách làm phim có phần “phi logic”, “điên rồ” và không tuân thủ theo lý thuyết nên phim trở nên khá lạ so với thị trường chung.

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Đạo diễn Lương Đình Dũng

Trước đây, Lương Đình Dũng cũng có một tác phẩm khác được gửi đi tham dự Oscar và cũng không qua được “vòng gửi xe” là phim Cha Cõng Con. Tuy có lẽ tốt hơn so với “Năm Thất Bát” nhưng cho tới giờ cũng rất ít người được xem phim này nên cũng chẳng nói được điều gì.

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim Cha Cõng Con

Các nước khác chọn phim như thế nào?

Những năm gần đây, điện ảnh châu Á có bước nhảy vọt đáng kể, đặc biệt là Hàn Quốc. Sau khi Parasite đi vào lịch sử khi thắng cả 4 giải quan trọng tại lễ trao giải Oscar 2020, Hàn Quốc càng lúc càng kĩ lưỡng hơn trong việc chọn phim đi tranh giải. 

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim Parasite

Năm nay, với Quyết Tâm Chia Tay của đạo diễn Park Chan Wook đang càn quét khắp các giải thưởng lớn nhỏ, từ trong ra ngoài nước. Hàn Quốc hi vọng phim sẽ làm nên chuyện, tiếp bước Parasite cách đây 2 năm.

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim Quyết Tâm Chia Tay

Năm ngoái, Drive My Car của Nhật từng giành nhiều giải quan trọng tiền Oscar là “Phim nói tiếng nước ngoài xuất sắc nhất” tại BAFTA (Anh), Quả cầu Vàng (Mỹ) và Critics Choice Awards (Mỹ và Canada). Sau đó, phim mới tiến đánh Oscar và vượt qua nhiều đối thủ khác ẵm giải thưởng “Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất” tại đây.

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim Drive My Car

Từ đó có thể thấy, những nước bạn đều đưa phim đi đánh các giải thưởng nhỏ lớn khác trước. Một để làm dày thêm thành tích cho tác phẩm khi đứng cạnh những “tai to mặt lớn”, hai là để cọ xát nhằm biết mình đang đứng ở đâu, có đủ khả năng để tranh giải hay chưa kịp giành giật đã phải về nhà.

Tin vui và tin “biết thừa từ trước”!

Tuy thế, vẫn còn chút hi vọng khi mới đây, Oscar đã công bố danh sách rút gọn của hạng mục “Phim tài liệu dài xuất sắc nhất”, phim Việt Nam “Những đứa trẻ trong sương” được liệt kê trong top 15. Theo đó, 15 phim này được chọn ra từ 144 phim được xem xét đủ điều kiện tham gia tranh giải. Ban Tổ chức sẽ tiếp tục xem xét, bầu chọn và công bố danh sách đề cử chính thức vào tốp cuối cùng tranh giải. Danh sách này dự kiến được công bố vào ngày 24-1-2023.

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim Những Đứa Trẻ Trong Sương

Trước khi đến Oscar, phim đã gặt hái nhiều giải thưởng, như thắng “Phim quốc tế xuất sắc” tại Liên hoan phim (LHP) Docaviv. Hà Lệ Diễm từng được trao giải “Đạo diễn xuất sắc nhất” hạng mục “Tranh giải quốc tế” dành cho phim đầu tay tại Liên hoan phim tài liệu quốc tế Amsterdam 2021.

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim Những Đứa Trẻ Trong Sương

Còn 578: Phát Đạn Của Kẻ Điên – như đã dự đoán từ trước, đã bị loại khỏi vòng loại. Một kết quả không hề bất ngờ.

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim 578: Phát Đạn Của Kẻ Điên

Kết

Một điều đáng tiếc rằng có vẻ như những nhà làm phim Việt thất bại vẫn chưa, và sẽ không thể hiểu tại sao công chúng không công nhận phim của mình. Họ không chấp nhận rằng phim hay hay dở chỉ là chuyện thường ngày, dẫu cho có là những tác gia, đạo diễn lớn thì vẫn có những bộ phim thảm họa như bình thường. Quan trọng là sự cầu thị và lắng nghe khán giả, người cùng một nước còn không hiểu phim đang làm gì thì sao mà nhắm tới được giải thưởng ở phía bên kia địa cầu?

cuongphim-phim-viet-tham-du-oscar20
Phim 578: Phát Đạn Của Kẻ Điên

Nam Thanh Le – Cuồng Phim

Sao nữ Alice In Borderland gây sốc khi tiết lộ tắm chung với bố ruột đến tận năm 20 tuổi

Giữa những pha hành động nghẹt thở, Thanh Sói lấy nước mắt bởi tình yêu của Song Luân và Rima Thanh Vy

Trấn Thành cảm phục Ngô Thanh Vân bởi sự đẳng cấp làm phim hành động